Monday, 28 October 2019

भीमबेटका- लक्षावधी वर्षांची कहाणी.





मध्य प्रदेश ला कामा निमित्त जाणं झाल अन परतीच्या वेळेस इच्छा झाली ती शाळेच्या प्राथमिक वर्गानं मध्ये वाचलेल भीमबेटका हे ऐतिहासिक ठिकाण पाहण्याची.
वेळ तसा  फारच कमी होता, परतीच्या  प्रवासाची वेळ ठरलेली  रात्री ९:०० ची, मुंबईत वेळेत पोहोचणं अनिवार्य, कामकाजाच्या उलाढालीतून उसंत मिळेना शेवटी कसा बसा  सायंकाळी ४:३०च्या सुमारास मोकळा झालो, भोपाळ पासून जवळपास ४५ किलोमीटर अंतरावर असलेल्या ठिकाण पर्यंत पोहचणे अन पुन्हा  ९:०० पर्यंत भोपाळ गाठण जवळ पास  अशक्य, कारण प्रवासाची अनिश्चित साधने. पण जोखीम घेण्यास  कुणी रोखलेय . बॅग भरली अन रस्त्यांचा शोध सुरु केला. जवळपास ६:३० च्या दरम्यान होशंगाबाद द्रुतगती हमरस्ता सोडला अन त्याला लागूनच असलेल्या लहानश्या गावात शिरलो, गावातील गावकऱ्यांकडून मिळालेली माहिती मात्र निराश करणारी होती ती,  ६:00 ला या गुंफे कडे जाण्याचा मार्ग बंद होतो, मात्र पर्यटकांसाठी चे  प्रवेशद्वार जवळपास १ किलोमीटर अंतरावर, आत्ता  पुन्हा परतावं भोपाळला अन ९:०० ची ट्रेन पकडावी, कि किलोमीटरभर अंतर ह्या  रातापानि अभयारण्याच्या जंगलातून संपूर्ण निर्मनुष्य मार्गावरून एकट्याने चालत जाऊन मुख्य प्रवेश द्वार गाठावं अन शहा निशा करावी, समजेना, गावातील  लोकांच्या मतानुसार माझ पुढे जाणं व्यर्थ आणि जोखमीचा आहे. इथं पोहोचे पर्यंत बरीच पायपीट अन वाहनांची अदला बदल केली होती म्हंटलं अजून एकदा घ्यावी जोखीम. चालत सुटलो चालत  कसला पळतच..

कॉलेज मध्ये अर्थशास्त्रात वाचलं होत, जोखीम घेण्याचा मोबदला म्हणजे नफा, आज  अर्थ कळला, प्रवेश द्वारावर पोहोचल्यावर कळले कि आजच  पुरातत्व विभागाची एक टीम अली असून ती जास्त वेळ थांबणार आहे त्यामुळे काहीवेळ  अजून चालू राहील, पण माझ्या सारख्या बाहेरील व्यक्तीस पर्यटनाची वेळ  संपल्या कारणाने आत सोडण्यात येणार नाही असे सांगण्यात आले, मात्र काही वेळातच तिथल्या व्यवस्थापनाला माझी आतमध्ये जाण्याची प्रखर इच्छा पटवून देण्यात मला यश मिळाले, अन पुढच अजून 2 km अंतराचा रस्ता भराभर चालून  पार करण्याची तय्यारी केली, इतर वेळी  ७-८ व्यावसायिक दुचाकीस्वार येथे प्रवाश्यांची नेआन करतात, येथे येणारे प्रवासी हि तुरळकच, त्यात हि भारतीय प्रवासी मोजकेच, सुदैवाने येथे काम
करणाऱ्या एका सद्गृहस्थाने मला अंधार पडायच्या आधी गुफे पर्यंत पोहोचता यावे ह्या करिता स्वतःच्या दुचाकीवर बसवून काही मिनिटांमध्येच मुख्य प्रवेशद्वारावर सोडले,गुफांच्या मुख्य  प्रवेशद्वारावर माहिती देणाऱ्या फलकाद्वारे आपणास गरजेची पुरती माहिती मिळते



 सुमारे एक लक्ष्य वर्षा पूर्वी पासून मानवजातीचा इतिहास जतन करून ठेवणारे हे ठिकाण आज जगासमोर आणण्याचा श्रेय जात पद्मश्री श्रीधर वाकणकर याना, त्यांनी  खडतर प्रवास sकरत या जागेचा शोध लावून आणि पुढे इथे सखोल संशोधन करून हे स्थान जगासमोर आणले, आज भीमबेटका च्या ह्या गुंफा युनेस्को च्या यादीतील  जागतिक वारसा स्थान  बनले आहे, इथे असलेली  चित्रे भारतातील सर्वात प्राचीन भित्तिचित्रे समजली जातात



आतमध्ये शिरताक्षणीच येथील खडकांच  वेगळे पण प्रकर्षाने लक्ष्यात येत, खडकांची उंचच उंच संरचना कालानुक्रमे इथे घडलेल्या नैसर्गिक क्रियांची साक्ष देतात.





द्वारा समोर एक अश्मयुगीन कुटुंबाची दैनंदिनी असलेला कृत्रिम देखावा ध्यान ओढून घेतो मात्र त्याच देखाव्यात वरील बाजूस असलेलं खरखुरं अश्मयुगीन चित्र अन बाजूकडील खडकावर रेखाटलेला सिंहाचं चित्र स्वागत करत, सिहाच्या अगदी अस्पष्ठ चित्रात एका पेक्षा अनेक रंग असूशकतील यावर सुरुवातीला विश्वास बसणं अवघडच, मात्र खोल निरीक्षणा अंती अगदी अस्पष्ट असे तीन रंग यात  दिसूलागतात.


पुढे सरकताना एका अजस्त्र नैसर्गिक गुफेतून वाटचाल करत युगे युगे मागे जात असल्याचा भासच जणू,
गुफेच्या अंती आकर्षणाचा केंद्र बिंदू ठरतो तो म्हणजे  एका ठिकाणी उमटलेला हाताच्या पंजाचा ठसा, कुणीतरी जाणते पणे  किंवा अजाणते पणे  एका चिमुकल्या बाळाच्या हाताचा ठसा येथे उमटवलेला आहे, सहज मनात विचार तरंगून गेले कि हा असा हातांचा ठसा रेखाटताना असताना  काय संभाषण झाले असावे  त्या लहानग्यात आणि त्याच्या कुटुंबियांन मध्ये..खालील फोटो मध्ये आपण पाहू शकता.


गुफेतून बाहेर येताच तत्कालीन दफन विधी ची माहिती देणारे उत्खनन दिसून येते, येथून पुढे अनेक अश्मयुगीन गुंफा अन त्यात काढलेली भित्तिचित्रे बोलू लागतात अन
हजारो वर्षांपूर्वीचा काळ साक्षात डोळ्यांसमोर उभाकरतात, पर्यटकां साठी इथल्या परिसरात असलेल्या शेकडो गुंफां पैकी १२-१५ गुफाच खुल्या आहेत, मात्र त्या पुरेश्या आहेत.



आश्चर्यकारकरित्या भीमबेटका येथील चित्रांच्या रंगांनी काळाची अस्पष्टता टाळली आहे.
रंग म्हणजे लाकडी कोळसा, मऊ लाल दगड, वनस्पती पाने आणि प्राणी चरबी यांचे मिश्रण आहेत.
ही चित्रे आपल्या पूर्वजांची जीवनशैली आणि दैनंदिन क्रिया दर्शवितात.
जन्म, दफन, नृत्य, धार्मिक विधी, शिकार करण्याचे दृश्य, प्राणी लढाई आणि आनंदोत्सव यासारखे विविध समुदाय उपक्रम देखील या चित्रांमध्ये दर्शविले गेले आहेत.





गेंडा, वाघ, वन्य म्हशी, अस्वल, मृग, डुक्कर, सिंह, हत्ती, सरडे इत्यादी प्राण्यांची चित्रेही वर्णन केली आहेत.

काही ठिकाणी तर निव्वळ कल्पना विलासात साकारलेली कल्पित चित्रेही पाहायला मिळतात, कदाचित सुरुवातीच्या काळातील मानवाच्या क्रीटीव्हिटी चा नमुना आहेत, एका चित्रात साकारलेलं एक काल्पनिक प्राण्याशी चाललेले एक माणसाचे युद्ध हे याचे उत्तम उदाहर आहे.



विंध्य पर्वतांमध्ये नर्मदेच्या काठावर वसलेले हे तत्कालीन समृद्ध जीवन असणारे हे एक नैसर्गिक रित्यातयार झालेल शहरच असावे, काँक्रीट च्या शहरांपासून दूर असलेल्या ह्या चित्रां मध्ये असलेल्या मुख्यतः पांढरा, लाल अन पिवळसर रंग आपल्याला सहज येथे गुंतवून ठेवतात, इतिहासाची आवड असणाऱ्यांसाठी हा एक खजिनाच आहे.





मनसोक्त पाहून झाल्यावर, अंधार पडायला लागल्या कारणाने निघावा लागलं,आजूबाजूचा परिसर प्राणी, पक्षी आणि वनस्पतींनी समृद्ध असल्यामुळे ३ किलोमीटर च्या निर्मनुष्य वाटेवर अंधारा सोबतच हवेतून सुसु करत परतीच्या वाटेवरील मोरां सारखे पक्षी किंवा इतर जंगली प्राण्यांचे आवाज अस सगळं एकट्याने अनुभवणे काही औरच.

भोपाळ रेल्वे स्टेशन ला ट्रेन निघून गेल्याच्या वेळेनंतर पोहोचलो, अन पाहतो तर ट्रेन २ तास उशिराने धावत आहे, म्हणजे आजचा माझा दिवस भीमबेटका भेटीसाठीच आपोआप नियोजित झालेला असाव याची खात्री पटली.
आपल्या हि यादीत असंच एखादं नियोजन घडून याव हि सदिच्छा.

Wednesday, 25 July 2018

KARGIL VIJAY DIWAS

On this auspicious day let us commemorate the selfless courage and unflinching determination of hundreds of valiant sons of India who sacrificed their lives to protect the honor and integrity of their Motherland. Let us not forget the great services our Jawans are rendering for our Country and its people.
Let us be inspired from them.

Sunday, 9 April 2017

प्रेम विवाह करताय?






लग्न म्हंटलं तर तरुणांच्या मनातबागडणारं फुलपाखरू, लगेचच डोळ्यां समोर उभी राहते ती रेशमी अनुबंधांची सुरुवात.
पुराण काळा पासून चालत आलेल्या लग्न प्रथेमुळे मानव जातीच्या कौटुंबिक अन सामाजिक विकासात सुसंस्कृत सुलभता नांदते.
आजच्या समाज शैलीवर अन मानसिक पातळीवर तांत्रिक प्रगतीचा प्रचंड प्रभाव दिसून येतो, त्यालाच अनुसरून तरुण  पिढीच्या स्वतंत्र आणि बदलाभिमुख विचारांचा वारू, स्थिर अन पारंपरिक बंधनांची वेस ओलांडून पाहत आहे, प्रेम विवाह ह्या विषया वर देखील आजच्या अन  कालच्या पिढीमध्ये उभ्या वैचारिक द्वंद्वाचा चित्र अनुभवास येते, यावर टाकलेला हा  एक दृष्टिक्षेप.

जुन्या पिढीच म्हणणं काय आहे?
जीवनातील अनेक चढ उतार  पाहून मानसिक  परिपक्वता  गाठलेली हि पिढी. सभोवारच्या परिस्थितीची जाणीव असल्याने आपल्या मुलांच्या लग्ना  विषयी अतिशय जागरूकता बाळगताना दिसून येतात. प्रेमाच्या गुलाबी रंगाच्या पलीकडील पांढऱ्या अन काळ्या वास्तवाची जाणीव असल्याने यांच्या दृष्टिकोनातून मुलां साठी जोडीदाराचा विचार करताना  जीवनावश्यक गरजांची पूर्तता, मान मरातब, पारंपरिक समजुती, पत्रिका जुळने,आर्थिक व सामाजिक पत, जात, धर्म, कोणत्या गावा कडचे अशा अनेक बाबींचा विचार केला जातो, त्यांच्या दृष्टीने या गोष्टी ची पूर्तता करणारा व्यक्ती हा चांगला जोडीदार बनण्याची  शक्यता जास्त असते. तसेच दोन दशकांच्या आधीच्या मतांचा काहीसा पगडा मनावर असल्याने सहसा आपल मत हे बरोबरच असून आपल्या मुलांसाठी  हितकारक आहे अशी पालकांची प्रगाढ समजूत झालेली  पाहावयास मिळते.

आजच्या पिढीचं  काय म्हणणं आहे?
क्षितिजावर उदयाला आलेल्या सूर्या  सारख्य नवीन अशा आकांक्षा आणि ऊर्जेने भरलेल्या तरुणानं साठी सामाजिक बदलाची  झालेली जाणीव त्यांच्या स्वतंत्र मतांना  परिपोषक ठरते त्या मुळे  अनेकदा तरुणांच्या मते त्यांला  अनुरूप असलेला जोडीदार निवडीच स्वतंत्र त्यांना हव असत. तो निवडताना  त्याची गुण  वैशिष्ठे, त्याच दिसणं, वागण्याची पध्दत, आर्थिक कुवत, दोघां मध्ये असलेल प्रेम, विश्वास असे अनेक भावनिक निकष आधारभूत असतात.


मध्य साधण्यात अडचण काय?

पालक आणि मुलांमध्ये एकपिढचा अंतर असून काही निकषां वर दोघे हि आपापल्या जागेवर त्यांच्या मतानुसार बरोबरच आहेत, मात्र एकमेकांना समजून घेण्यात ते सपशेल फोल ठरतात, मुलांना आपल म्हणणं समजावून सांगण्यात आणि पालकांना त्यांचा म्हणण समजून घेण्यात विशेष असमर्थता दिसून येते.
पालकांच्या बाबतीत त्यांच्या नातेवाईकांची मते विशेष ग्राह्य धरली जातात त्या मुळे  मुलांच्या लग्नाच्या बाबतीत पारंपरिक चौकटीच्या बाहेर जाणं याचा अर्थ गुन्हा  करणे असा गृहीत धरला जातो, आणि इथेच मध्य साधण्याच्या अडचणींचा केंद्र बिंदू सापडतो, अनेकदा पालकाना मुलांची मतं मान्य हि असतात मात्र चौकटी बाहेर जाण्याच्या कल्पित गुन्ह्या मुळे आप्तसमाजाकडून  बाहेर फेकले जाण्याच्या भीती पोटी त्यांना माघार घ्यावी लागते. मुलांना हि आपल्या पालकांची कुचम्बन दिसुन येत असते मात्र त्यांचा विश्वास संपादन करणे शक्य होत नहि.

उपाय काय ?

मानसिक पातळीवर गुंतागुंतीच्या  असलेल्या आणि अतिशय मानसिक ऊर्जा खर्ची पडणाऱ्या ह्या  प्रसंगांना सामोरे जाऊन मार्ग काढण्या करीता  मात्र सहजता असावी लागते, जितकी अधिक क्लीष्ट पद्धत  तितका मार्ग बिकट, आणि उपाय सापडण्याची ची शक्यता कमी.
यात पालकांनी आणि मुलांनी एकमेकांची बाजू कोणता हि पूर्वग्रह मनात न ठेवता समजून घ्यावी, अगदी कितीही अवघड वाटत असेल किंवा आपल्या तत्वात बसत नसेल तरीही.  ह्या प्रसंगानं मध्ये सर्वात मोठी उणीव भासते ती पालक आणि मुलांन मध्ये सुसंवाद घडून येण्याची, सुसंवाद याचा अर्थ कोणालाहि  मानसिक शारीरिक त्रास न होता सर्वात पूरक आणि योग्य मार्ग शोधणे. सुसंवाद साधताना मुलांनी सर्वात आधी समजून घ्याव कि पालकांच्या मनात मुलांच्या  उज्ज्वल भविष्याची अपेक्षा असते आणि त्या संदर्भात आपण  घेतलेलय निर्णयाच्या किंवा निवडलेल्या जोडीदारा बाबत ते  साशंक आहेत, त्यांच्या शंकांचं निरसन करणे आणि आपल्या निर्णयाची  योग्यता सिद्ध करणे हे आपले कर्तव्यच समजावे आणि पालकांनी नेहमी आपल्या तात्विक आणि बंधनीय अपेक्षांच्या ओझ्या खाली मुलांना न दाबता  त्याचा भविष्य साठी योग्य जोडीदाराची म्हणजे त्याची गुणवत्ता , मानसिक वय, विचारसरणीतील तफावत, आता पर्यंतच्या आयुष्यात त्याने घेतलेले निर्णय, त्याची भविष्यातील आर्थिक पाठबळ देण्याची कुवत, विषम परिस्थितीत मिळत जुळत ठेवून कुटुंब सांभाळू शकण्याची योग्यता या बाजूंचा विचार नक्की करावा, कारण मुलांना त्यांच्या  पालकांना शिवाय कोणीही तितका छान रित्या समजून घेऊ शकत नाही . एकमेकांना समजून घेत असताना आणि समजावून सांगत असताना असलेल्या मतभेदांवर त्याच्या कारणां सोबत चर्चा झाल्यास उत्तमच. यात मुलांना स्वतः ला आपल्या निवडी बाबत पूर्ण आत्मविश्वास असणे गरजेचे आहे, तो स्वतः आधी तपासून  घ्यावा , प्रेम करण्या सारखी सुंदर अभिव्यक्ती दुर्लभच, मात्र ती क्षण भंगुर नाहीये ना हे स्वतः जाणून घ्याव. तसेच पालकांनी हि स्वतः आत्मपरीक्षण केलेला असाव कि मुलांच्या निर्णयाला केलेला आपला विरोध हा फक्त अकारण किंवा  प्रत्यक्षात महत्वाच्या नसलेल्या गोष्टींना धरून तर नाहीये ना. लग्न हे कोणत्या हि प्रकारचे असो प्रेम किंवा जुळलेले, त्या जोडीदारा सोबतचे लग्न नंतर चे  आयुष्य कुणीही प्रत्यक्षात अनुभवलेले नसते, असतो तो फक्त कल्पनाच आणि बांधलेल्या अंदाजांचा  खेळ, पण ह्या खेळात प्रत्यक्ष वागणुकीचा  आणि योग्यतेचा अनुभव घेऊन अचूकतेच्या जवळ  जाणं आपल्याला  योग्य त्या  निर्णया पर्यंत घेऊन जात, आणि हे फक्त सुसंवादानेच शक्य होते हे  पालक आणि मुलं दोघांनिही लक्ष्यात  घ्याव.- तुषार मिलिंद महाडिक. 

Friday, 26 June 2015

राजमाची@ धम्माल 21 JUNE

         

                             
मुसळधार कोसळणार्‍या पावसाची चिंता आणि ट्रेकिंग ची उत्कंटा यांचा सरी वर सरी रात्रभर मनात येऊन जात आणि हळूच पावसाळी गारव्यात पुन्हा झोप लागे. पहाटे मात्र त्या साखर झोपेला बाजूला सारून डोळे अलगद जागे झाले मन मात्रा अजूनही झोपलेले च, अचानक घड्याळाकडे लक्ष गेले आणि ताडकन उठून बसलो, कारण ही तसच दमदार होता ना.
गेल्या कित्तेक दिवसान पासून सरकारी प्रकल्पा प्रमाणे प्रलंबित असलेला आमचा फ्रेंड्स चा ट्रेकिंग चा प्लान आज प्रत्यक्षात उतरावायचा होता.
खरतर दोन दिवसान पासून चाललेल्या संततधार पाऊसा मुळे सर्व लोकल ट्रेन बंद ठेवण्यात आलेल्या, त्यामुळे कर्जत पर्यंत जाण्याच्या सर्वात सुकर मार्गवर टांगती तलवार च जणू, आणि पाउस पहाटे अजुन ही थांबलेला नाहीए , सकाळी उठल्या पासून टी वि वर बात्म्यात कुठे ट्रेन बद्दल सांगतायेत काय पाहाण चालू होत मधे च विचार येऊन जाई जर चालू असतील पण कर्जत ला गेल्या वर ट्रेन बंद पडल्या तर? अडकून बसू. उद्या सोमवार; ऑफीसवर्क च गोंधळच उडेल.
पण निसर्गाच्या सनींध्यात भटकंती करण्याच्या प्रबळ इच्छे पुढे हा नेहमीचा गोंधळ काय टिकणार? कसाबसा आवरत मित्रा सोबत को- ऑर्डिनेट करत ठाणे स्टेशन ला पोहोचलो आणि इंडिकेटर पाहून मन प्रसन्न झाल .हुश्श! ट्रेन्स् चालू होत्या. पुढच आवाहन तस सोप होत  वेग वेगळ्या ठिकाणा हून येणार्‍या सगळ्यांशी संपर्क साधत आम्ही कर्जत ला पोहोचलो आणि थोडा नाश्ता करून रिमझिम पाउसात 8-9 km अंतरावर असलेल्या कोंदिवडे गावात गणपती मन्दिर जवळ पोहोचलो. हाच राजमाची गडा चा पायथा.
ट्रेकिंग ची उत्कंठा आणि उत्साह प्रत्येकाच्या चेहरया वरुन रिम झिम त्या पाउसा पेक्षा जास्त ओसंडून वाहत होता. काहींचा हे पहिलाच आरोहन असणार होत आणि त्यांचा चालण्या बोलण्या तून अगदी सहज तो उत्साहा जाणवत होता
छत्रपति शिवाजी महाराज की जय च्या एका दमदार गर्जनेने सुरूवात झाली
अजुन ही प्रत्यक्षा चढाई सुरू व्हायला 700-800 मीटर च अंतर होत. चालता ना गप्पा रंगायला लागल्यात जुन्या ट्रेकिंग ची आठवणी पासून ते शेवटच्या बेंच वर शाळेत केलेल्या मस्ती पर्यंत , वातावरण प्रसन्न होत. मित्रIन मधला वेळ हा नेहमीच प्रसन्नपने जातो आणि प्रसन्नता हरवलेली असेल तर मैत्री जिवंत नाहीए असा सम्जव. प्रत्यक्षा डोंगराच्या पायथ्याशी पोहोचलो आणि पुन्हा एकदा शिव गरजनेने वातावारणात चेव आला.
डोंगराच्या चिंचोळ्या वाटा सुरू झाल्यात रिम झिम धारा ही पूर्ण थांबल्या. संपूर्ण ग्रूप आता वरूलतील मुंग्यां प्रमाणे एका रांगेत चालू लागला , एका ओढ्या वरुन उडी मारताना मधेच कुणाला तरी आठवल अरे! गणपती बाप्पा मोरया राहिलाच. आणि दुसर्‍याच क्षणी गणेशाचा जय जय कर झाला.
एरव्ही मुंबईत थोड्याशा पावसात चालायचा म्हंतल तर आभाळ कोसला असत, इथे मात्रा प्रत्येक जण चिखलातून , दगडा धोंद्या तून आणि पाना फांद्यातून अगदी मज्जा घेत आधून मधून आरोळ्या आणि गाणी बोलत मार्गक्रमण करत होत. कधी कधी असा वाटून जाता की जीवनाचा खरा अर्थ निसर्गाच्या सनींध्यातच उमागतो शहरातल्या माणसांच्या जंगलात दिवस फक्त ' उजडतो आणि अंधरतो'. इथे तो उगवतो प्रसंनतेला घेऊन नाचतो खेळतो भिजतो आणि उत्साह देऊन मIवळतो, तोच असा उत्साह इथे आल्यावर आपल्यात संचारतो.
थोडा चढ उतार करत लहान मोठी ओहोल पार करत आणि फोटो सेशन करत पहिला टप्पा 'कोंढाणा लेणी' पर्यंत पोहोचलो आम्ही. गावा पासून अर्ध्या अधिक तसा च्या अंतरावर जवळपास 400 वर्षं पूर्वीची बुध्द कालीन लेणी त्या काळी बहरलेल्या व जगाला शांती चा संदेश देणार्‍या धम्मा सोबत सुंदर नक्षीकाम चा नमूना बनली आहेत. उंचा वरुन कोसळणारा एक लहानसा झरा लेण्यांच्या सुंदरतेवर खोवलेला शिरपेच च भासत होता. पाऊस वाढला की हा झरा धबधब्यात बदलून जातो. अजुन ही पाऊसने दडी मारल्याने आलेला थकवा अनेकानी त्या झरर्यात धुवून काढला उंचावरून पडणारे टपोरे थेंब झेलत मनमुराद आनंद लुटत आम्ही पुन्हा राजमची च्या दिशेने कूच केली, चढाई आत्ता थोडी अवघड झालयाने आमचात थोड अंतर पडू लागला. सभोवर हिरव्या रानातून वाहणारा गार गार वारा तकलेल्या चेहरया वरुन स्पर्शून जाताना अगदी हवा हवासा वाटे, प्रत्येक झूळुक एक नवीन उमेद देऊन जाते आणि इथे बाह्या जगाचा विसर पडतो.
अचानक कुठून तरी दूरवर कोसळणार्‍या सरीनचा तो धुंद ध्वनी घुमू लागला आणि थोड्याच वेळेत आम्ही जोर जोरात गायलेल्या ' येरे येरे पाऊसा......' गIण्या ला प्रतिसाद मिळाला. कोण म्हणता की निसरगा आणि मानवाचा गमक जुळत  नाहीत,  ती जूळतात. फक्त निसर्गाशी संवाद साधता यायला हवा कुरघोड नव्हे. निसर्गाचा भाग म्हणून त्याचा कुशीत खेळता यायला हवा, आपली जीवनाची नवीन व्याख्याच तो देईल.
हलू हलू पाऊसने जोर धरला टपोरे थेंब आता युद्धातल्या सैनिकन सारखे सर्वांगा वर आणि झाडं वर तुटून पडू लागलेत, म्हणता म्हणता पौल वाटण चा रुपांतर वाहत्या ओढ्या मधे झले त्या
मालकट रंगाचा वाहत्या पाउल वाटेवर गाणी गात तोल सावरत चालण्या ची मज्जच निराळी, ती घरात निवांत बसून अनुभवतच येणार नाही, उत्कृष्ट खलाशी जसा वादळा शी झुंज घेण्यातली मज्जा जाणतो तत्सम धुंदी ट्रेकर्स मधे पसरलेली असते म्हणूनच तर रविवार चा सुट्तीच्या दिवशी घरात आराम करण्या पेक्षा हा थरार अनुभवण्याची मज्जा सगळे लुटत होते.. कंफर्ट ज़ोन सोडला की आयुष्यात खरी मज्जा सुरू होते, सगळ्या च बाबतीत.
एव्हाना अरधी अधिक चढाई झाळी होती ह्या बेफां पाऊसठ सर्वांचा जोश ही अजुन असा बेफां चढत चाललाय, चेहरे अजुन ही उत्सहिच. इथेच जाणीव होऊन जाते ती मानवाच्या अनंत इच्छा शक्ति ची. जीवसृष्टीत सर्वात प्रगत असण्या मागच हे महत्वच कारण असावा न थांबता नवीन शिकत आणि पुढे जाण्याच्या प्रयतनं मुळेच बुध्धी चा विकास होत गेला असावा आणि
मानवाला नवीन  क्षितिज गाठता आली, असो-
आमचा राजमची च क्षितिज गाठण्या साठी आत्ता पर्यंत एक मेकांचा हात धरत आणि प्रेरणा देत एक मोठा टप्पा पार केला होता रस्त्यात एक झोपडी वजा खुले घर लागल, इथे सहसा गावातील लोक लिंबू पाणी वागरे घेऊन बसतात, आज मात्रा कुणीच नव्हता, थोडा वेळ इथे विश्रांती घेऊन आम्ही पुन्हा चालू लागलो, आत्ता मात्र किल्या ची मॅनरंजन गदा कडील बाजू आणि तटबंदी स्पाश पाने दिसू लागल्या होत्या मोठे मोठे दगड एक मेकन वर रचून तयार केलेली ती भक्कम तटबंदी शिवकाळच उत्स्फूर्त स्मरण करून देत होती
 पाऊसने मात्रा आत्ता अकरल विक्राळ रूप धरण केला होता सोसाट्याच्या वार्‍या बरोबर सलगी करत आमचा वर धावा बोलत होता जणू, पण मावल्यांचे वंशज आम्ही तितक्याच जोमाने अस्मनीच्या पाऊस रूपी सुलतानिला उत्साहात मार्गक्रमण करत उत्तर देत होतो, जणू गडच फत्तेह करायचाय, मुळात ही गढूळ लेली वाट दात धुके पाऊसचा मारा, पायवाते वरुन चितवणी देत नागी वर करून पॅळणारी खेकदी या सर्वांत बाजी मारुन जात होती ती 'एक मेकन ची सोबत' सोबातीमुळे कोणतीही समस्या ही समस्या वाटतच नई भीती वगैरे सारखी भवने चा डोक्यात लवलेश ही नव्हता. या प्रसंगात 'एकटा' सापडलो तर मात्रा नक्कीच ' सोबती' ची किंमत समजू शकेल, प्रत्येक नात्यात जर अशी मैत्री ची सोबत नसेल मग ते अगदी पालक आणि मूळ असो किवा नवरा आणि बायको च जर ह्या नात्यात मैत्री जिवंता नसेल तर मात्रा प्रत्येक समस्येत एकटयानेच भरकताव लागता
मात्रा इथे तर सगळे अस्सल मित्राच मग कशाल कुणाची भीती फक्त आगे बढो तेज चलो....
भर भर अर्ध्या तासांचा रस्ता पार करत आल्या वर समोरच आई च्या मंडीवर शांत झोपलेल्या बाळा प्रमाणे गदा च्या पायथ्याशी वसलेल टुमदार उंधेवाडी गाव दिसल, गावात शिरल्या वर वेळ ना दवादता गड सर करण्या चा निर्णय झाला आधी गड आणि  गावात येऊन मग जेवण.
 मुखया गडला इथे सुरूवात होते 3 वाजले होते . गडा कडे उंचा मानेने पाहाताना सळसळणार्‍या वार्‍या सोबत जोश ही सळसळू लागला. mtdc ने काळभैरव मंदिर पर्यंत पहिला टप्पा नीट बांधकाम केले ला आढळतो, ग्रामस्थानचा देवस्थान असलेल्या मंदिर जवळ दगडी बांधकाम पडिक अवस्थेत आढळते एक लहानशी तोफ ही इथे ठेवलेली आहे. क्षणभर पाहून गाढ चढाई सुरू केली मधूनच सभोवर नजर गेली की सुंदर दृश्यांची एक मेजवानीच मिळे हिरवळीने अच्छाडलेला आणि तब ताबून भीजलेला डोंगर आणि त्या वरुन काप्सा च्या पुंजक्या प्रमाणे पळणारे ढग कसा मन हरवून टाकतात कुठे तरी दूरवर शांता पाने कोसळणारअ धबधबा जणू त्या मेजवानीला रंगात दर चव च आणत होता . असली अस्सल मेजवानी डोळे नुसते घाटा घाटा पिऊन टाकत होते.
 पायवाता अगदी अरुंद झाल्या एका वेळी एकाच माणूस चालू शकेल तोही तोल सावरत च. जाणून बुजून त्या अरुंद ठेवण्यात आल्या असाव्यात शत्रू पक्षाच्या आक्रमणाला तोपवण्या साठीच कदाचित, आम्ही श्री वर्धन गडाच्या मुखया दरवाजा जवळ पोहोचलो अजुन ही भक्कम अवस्थेत असलेल्या त्या उंच प्रवेश द्वारा पाशी अनपेक्षित रित्या भरलेल्या कंबर भर पाण्याने आंच स्वागत च केल. जवळ पास 25-30 फुट पायवाट संपूर्णपणे पाण्यात बुडलेली. एक मेकांच्या साथीने आणि फोटो सेशन करत मज्जेत तो जलभाराव पार केला आणि राजमची च्या दिशेने चढाई ला सुरूवात केली डोंगरा दगडांच्या पोटात खोडलेल्या गुफा आणि मोठे पाण्याचे खंदक वाटेतील खास आकर्षण आहेत, सगळे आत्ता बर्‍या पैकी उंची वर आलो होतो वार्यने कसा रुद्रावतारच धरण केला होता जणू त्यामुळे सरळ उभे राहून चालण्या पेक्षा डोंगराच्या बाजूने झुकत तोल सावरत चलावे लागे. वर्यचा वेग उंची प्रमाणे वाढु लागला आणि टपोरे थेंब वेगात चेहरया वर अडलू लागलेत , डोंगराला आपटून निसटण्या करिता वारा शिखराच्या दिशेने येत होता ह्या मॅद्मास्ट हत्ती प्रमाणे वागनार्‍या वार्यात काही जन अगदी बसून  पुढे सरकत होते. आमचा वेग जरी त्या मुळे मांडवला असला तरीही इच्छा शक्ति तितकीच प्रखर होत चालेली इथे आठवता कोलंबस चे गर्वागीतातील ओळ 'अनंत आमुची ध्येयासक्ती अन् अनंत अशा किनारा तुला पामराला' खुल्या ख्वाललेल्या महासागराला बजावून सांगताना बेभान वार्‍या समोर हात ना टेकटा नाव नवीन क्षितिज पालटी घालताना नक्कीच त्याला मानवी मनाच अगाध समर्थ्या आणि दुरदम्या इच्छाशक्तीच गमक उमगला असावा. एव्हाना गडाचा गौरव्षाली इतिहासाचा पोवाडा गणर्‍या सम फॅड फॅड करणार्‍या उत्तुंग भगवा निशाण नजरेत पडला शून्या तून विश्व निर्माण करण्यार्‍या विजुगीषे च दुसरा नाव आहे 'शिवाजी'.
राजमाचीच्या उत्तुंग टोकावरून टपोरे थेंब चेहरया वर घेत फोटो ग्राफी करत धमाल करत आणि सुंदर देखावा पाहत त्या रमनीय शिखराचा आनंदा सरवनी लुटलात्या अभरच्छादित शिखरावरून खाली पाहाताना हवेत च असल्या चा आभास होत होता, वातावरण कसा च्ण आणि हरषोल्हस हीच खरी जगण्याची मज्जा आणि  जिवंत रहन आणि जागणा यातील फरक.
थोडा वेळ तिथे घलवुन आम्ही गड उतरू लागलो ढगांच्या पाला पाळीत मधूनच दिसणारा ते सुंदर दृष्या पाहत पाहत पायथा गाठला आणि गावात मस्त गरम गरम भाकरी भाजी आणि वरण भाता वर तव मारला, सगळा आटोपून पर्तीच्या वाटेवर निघे पर्यंत पाउने सहा झालेत . आलेला रस्ता पुन्हा खाली उतरायचा होता आणि ते ही अंधार व्हायच्या आत, अंधार टाळण्या साठी सगळे लगबगीने खाली उतरू लागलेत पायवटंच्या घासरगुंड्या झाल्या होत्या आणि तोल ना सावरल्या मुळे काही जन त्यावर घासरगुंदी खेळूंही झालेत. संपूर्ण जीव पायात आणून एक मेकन हात देत सावध रीतीने उतरू लागलो पावसाला आता तितकासा जोर नव्हता मात्रा हलू हलू अंधरू लागला बराच अंतर बाकी होत, जर खूप अंधार पडला तर मारगा शोधणे अवघड होईल समोर असलेला रस्ता ही त्या मुळे दिसेनासा होतो, त्या साठी अनुभव असणे अत्यंत गरजेचे आहे, अन्यथा प्रसंगी 'चकवा' लागण्याची शक्यता असते असा झाळ्यास घोर अंधारात पावसात जंगलात रात्र काढावी लागू नये म्हणून  सगळे थोडी घाईच करत होते जवळपास निम्मा अधिक मार्ग उतरलो होतो की अचानक पुढे चालत असलेल्या मित्रांची हक एकू आली आणि लगबगीत त्यांचा पर्यंता आम्ही सगळे पोहोचलो, भेदरलेल्या चेहर्यांचे दोन नवीनच व्यक्ती मित्रण सोबत उभेा होत्या, प्रेमी युगुल असावा कदाचित त्यांचा ग्रूप पासून वेगळा होऊन जंगलात हरवून बसलेले आणि मदती साठी आरडा ओरडा करत असताना मित्राने त्याना शोधला होत, कोणत्या ही जंगलात आननुभवी व्यक्तीने एक एकट्याने रहन वेदेपणाच ठरू शकता त्या साठी आपत्कालीन व्यवस्थेच योग्या ज्ञान असावा. आमच्या संपूर्ण टीम ने त्याना धीर देत आमचा त सामावून घेतला, आता ते सावरळेही असतील मानाने मात्रा काही मिनिटं पूर्वीची त्यांच्या भर पावसात अंधरतया जंगलात कुणीच सोबत नसताना ची अवस्थेची नुसती कल्पनाच केलेली बारी
काही गोष्टी कशा प्री प्लान असल्या सारख्या वाटतात कर्जतला पोहोचायला लागलेला अधिक वेळ शिखरावर पोहोचण्यात झलेली डिरंगाई कसा जाणून बुजूनच झाल्या सारखा वाटून गेल, काही मिनिटा आधी उतार लो असतो तर त्या जोडप्याला कुणाची सोबत कदाचित सापाडलीच नसती असो-
 अजुन ही पायथ्याशी जायला बराच वेळ होता आता मात्रा रस्ता गडप होइसतॉवर अंधार पडला होता आमचा जवळच्या तौरच लागल्या त्या टीम टिंत्या प्रकाशात दात अंधरातून आम्ही चालू लागलो, आकाश अभरच्छादित असल्या मुळे एकही तारा किवा कसलच प्रकाश नव्हता. भीजलेला रस्ता आणि दगडी आमच्या एकाग्रतेची जणू पराकाष्तच करत होत्या, पायवाट काहीशी लक्षात होती मात्रा या दात अंधारात तर्कशक्ति आणि भाकितं वरच मार्गक्रमण चालू होत  निष्णात व्यक्ती पण गोंधळून जाईल अशाबहुतेक ठिकाणी मार्गाला फाटा फुटायचा, एक चुकीच वळण आणि सगळे अंधारात हरून बसू आता मात्रा सगळे एकत्र चालत होतो जास्त अंतर पडू देत नव्हतो
खरा तर हा थरार म्हणजे एक अविस्मरणीय मज्जाच त्या घनघोर अंधारत्तून चमचामनारे कजवे आणि ती किरर्र आणि त्यात हळूवार वाहणारा वारा सारा कसा रोमांचित करणार, फक्त अनुभवाव,
सरळ मारगा वर आहोत की भटकत चलोय याचा अंदजा घेत असताना एक शेर आठवला आणि तो बोलूनही दाखवला 'मजीले मिल ही जयएंगी भटकते हुए ही सही, गुमरहा तो वो ह्य, जो घरसे निकले ही नही'
मुळात सगळ्यांचा स्वतहा वर विश्वास होता की आपण योग्य मार्गI वर आहोत त्यामुळे भीतीच वर्चस्वा कुणावर ही दिसत नव्हता, गाणी आणि मज्जा सुरुच होती आधून मधून, त्यात पॉआवसने दादी मारल्या मुळे मार्ग सुकर झाला होता, अजूनही नेमका किती मारगा बाकी आहे याचा अंदजा येत नव्हता राटरा वाढत होती, अचानक समोरच अजगरा सारखी वळणे घेत वाहणार्‍या ओढ्याची खूण दिसली आणि योग्या मार्गI वर असल्याचा हवाला मिळाला, इथूनच जंगलात शिरलो होतो आम्ही, तोंडातून YES अशे मुखोदगार निघIलेत. पायथ्याशी पोहोचताना पुन्हा मIन वर करूंन जेव्हा जंगाला कडे पहिल तेव्हा विश्वासच बसला नाही की थोड्या वेळा पुर्वी इतक्या अंधारात आम्ही भटकत होतो.
दैव कृपेने सगळ सुकर झIल, जवळ पास पाउणे नउ च्या सुमारास आम्ही पायथा गाठला आणि छ्त्रपति शिवाजी व गणपती बाप्पा च्या जयघोषत आमच्या धम्माल ट्रेक ची सांगता झIली, आणि चालता चालता पुढील ट्रेक च्या प्लॅनिंग च डिस्कशन सुरू झाल…………….

Tushar Mahadik
9819567211/8082035645
To Join Our Upcoming Trek  CLICK here

Website











Sunday, 7 June 2015

माणसा माणसा थांब रे !!-7


continue from last blog.........तितकच जबाबदारीने त्यांनी जगाचा विचार करायला हवा फक्त स्व राष्ट्रं पुरता मर्यादित दृष्टिकोन ठेऊ नये लोकमता चा प्रवाह अनभिज्ञ पणे ते प्रभावित करतात सर्व बाबींचा एकत्रित विचार केल्यास एक गोष्ट्लक्षात येते की नजीकच्या काळात जर मानव जातीला शानतीपूर्ण वातावरणात टिकून राहायचे असेल तर स्वताहा ला खर्या अर्थाने समजून घेणे अनिवार्या आहे, तरीही गाढ झोपेत असलेल्या  बुध्ढीचा स्वामी मानवाला याची जाणीवच होऊ नये हाच मोठा विरोधाभास. आज अनेक राष्ट्रं मधे युध्जान्य परिस्थिती विस्फोटक बनत चाललीये आणि जागाच विभाजन अमेरिका प्रभावी WTO आणि चीन प्रभावी APEC च्या दोन गटा मधे होत असून नकळत पणे अनेक राष्ट्रे यात खेचली जात आहेत, यांचा एकमेकन नामोहरम करण्या पेक्षा फक्त विकासत्मक दृष्टिकोन नक्कीच जगाला एक सकारात्मक बदल देईल, पण पुन्हा याची पळे मुळे मानवी मेंदूच्या अनियंत्रिततेत रुजलीत. त्या साठी प्रत्येकाणे समान सामूहिक जबबदारीने आत्म् परीक्षण करून स्वताहत सकारात्मक बदल घडवण गरजेचे आहे, ही अवघड असले तरीही  एकमात्र कायम स्वरूपी उत्तर आहे. स्व संयम हाच गुण सबंध जगाला उज्ज्वल भवितव्य देईल

Tushar Mahadik

Friday, 29 May 2015

माणसा माणसा थांब रे !!-6

continue from last blog..........................................वाईट भावनांचा सतत च्या मार्‍या मुळे बुद्धीच्या निर्मल ते वर आघात होत चाललेयेत.नकळत पणे 'हिंसा' तिचात खोल वर रुजत चाललीये आतन्कवाद ही अशाच विचार सरणीची देणगी आहे. ज्यात बड्या राष्ट्रं च्या भोगी वृत्तीच्या वाढत्या मागण्या शमवण्या साठी आर्थिक उभारणी करताना उचललेल्या पावलंची  उत्पत्ती हा दहशतवाद. आज पूर्ण जग दहशत वादी ना ठेचायला
बळा चा  वापर निष्ठूरतेने करताना दिसतेय  ज्यातुन अधिकाधिक दहशतवाद ची उत्पत्ती होत आहे, शक्तिचा जोरावर दहशतवाद च दमन होऊ शकेल पण नायनाट कधीच नाही, ह्याची मुळे खोल वर रुजली गेलियेत, मानवी मनाचा  तळात. कोणत्या ही विशिष्ट धर्माला दहशतवदशी जोडण निरर्थक अहे. दहशतवादी वृत्तीचा नायनाट करण्या साठी ज्या प्रमाणे जिथून डासांची उत्पत्ती होतेय त्या ठिकाणाची स्वच्छता कारण आवश्यक असता त्या प्रमाणे मानवजतीचा डोक्यात तग धरून बसलेल्या हव्यसी वृत्ती ची हकल पट्टी होन गरजेचे आहे,
आज वाढत्या तेल मागणी चा मागे जी आंतरराष्ट्रीय अराजक्ता पसरावली जात आहे ती लहान बड्या राष्ट्रं तील सामूहिक रित्या असमाधानी आणि अनियंत्रित मनवीय मनाचा परिपाक आहे. जरी कितीही अवघड वाटत असल तरीही दहशतवादा च मूळ हेच आहे.आतन्कवाद हा निर्मित आहे उपजत नाही. उपजत: सगळे निर्मल च असतात. 
जगाच नेतृत्व करणार्‍या संस्था , व्यक्ती , प्रसार माध्यमे कंपन्या यांचा वर मानवाचा इतिहासात मोठा फेरबदल करण्याची क्षमता आहे. तितकच जबाबदारीने त्यांनी जगाचा विचार करायला हवा फक्त स्व राष्ट्रं पुरता मर्यादित दृष्टिकोन ठेऊ नये लोकमता चा प्रवाह.............Continue

Tushar Mahadik

Wednesday, 27 May 2015

माणसा माणसा थांब रे !!-5





continue from last blog.................सर्वात मोठा विरोधा भास असा आहे की या विनाशकतेला  त्याने प्रगतीच नाव दिल आहे. मुळात  पर्यावरणाच्या र्‍हासाची मानवाला कल्पना नाही किवा त्याला जाणीव होत नाही अस नाही.  त्याच्या बुद्धीला सगळ कळत, इथे महाभारतातील एक कीस्सा सांगावासा वाटतो; अनेकान कडून भागवत गीतेवर भाष्या केला जात की जर श्री कृष्णा ने गीता अर्जुन एवजी दुर्योधनाला सागितली असती तर महाभारताच युद्ध च झाला नसता.मात्र नीट निरखून पाहिल्यास युद्धा आधी कृष्णा ने दुर्योधनाला भेटून समजवण्याचा प्रयत्न केलेला दिसतो त्या वेळी  दुर्योधनाच उत्तर आजची परिस्थिती च पारिभाषित करते

 " मला सगळ कळतय की ह्या युद्धात प्रचंड हानी च होणार आहे आणि माझी बाजू चुकीची आहे पण जरी याची जाणीव मला असली तरीही अडचण अशी आहे की, आत्ता मला ते बदलता येत नाहीए"
 कळून ही न वळण हाच मानवजतीचा अनियंत्रित मनाचा पाया आहे, धूम्रपान करणे वाईट हे कळल्या नंतर ही न सोडू शकणारे दुर्योधनाचे वारसदार आज सर्वत्र पाहतोच ना.
पर्यावरणाचा बाबतीत नेमक हेच चाललय मानवच , तापमान वाढ ऋतू बदल, हिमनगंच वितलन , ओझोन चा स्तर कमी होण अशा अनेक समस्या समोर येऊन देखील तो त्या कडे दुर्लक्ष करतोय, अगदी सहज. ओक्सीजन पेक्षा आज त्याला वाय फाय महत्वाचा वाटतो,, ह्या बाबतीत मानवा पेक्षा मूर्ख प्राणी जगात दुसरा कुणी नाहीये, सांस्कृतिक उद्या चा वेळेस मानवाला निसर्गाच महत्व चांगलच माहीत होत कारण बुद्धी चा विकासाचा वेग आणि त्याचा मनवीय मुल्य विकासाचा वेग समान होता म्हणूनच सर्व धर्म् ग्रंथात निसर्गला अनन्य साधारण महत्वा आहे, मग ते भारतीय उपखंडात उगम पावलेले असो की मध्या अशिया तील धर्म्. कोणतीही आर्थिक प्रगती ही पर्यावरण र्‍हासा पेक्षा मोठी असूच शकत नाहीय, मात्रा दिशा भरकटलेल्या मानवाला हे कळायला धक्क्यानीच जाग येईल,
खर तर मानवाच्या अफाट बुद्धी च आवाहन पेलण मानव जातीला अवघड होत चाललय अगदी छुप्या पद्धतीने .कारण ह्या प्रगल्भ बुद्धी ची वाटचाल भाव भावनांच्या जंगलातून होत असते ज्यात तिरस्कार , प्रेम, हेवेदावे , भीती , राग , असक्ती अशा अनेक भावनांचे संस्कारण तिचा वर होत असते ज्याचा परिणाम बुद्धधी ची दिशा निर्देशित करण्या वर होतो, व सामूहिक रित्या सबंध मानव जातीवर. वाईट भावनांचा सतत तच्या मार्‍या मुळे बुध्ढीची निर्मल ते वर आघात होत चाललेयेत नकळत पणे 'हिंसा' तिचात खोल वर रुजत चाललीये आतन्कवाद......... continue

Tushar Mahadik

Design the character

You can design the best possible character and take charge of your life. but it takes a considerable amount of work to shift you...